هر خلق انتشار مييافت . « 1 » كتابها و بطور كلّى آثار علمى و اشعار بزبانهاى عربى و فارسى نوشته ميشدند . در زمان سلطنت سلسله‌هاى فئودالى كوچ‌نشين ترك زبان خلقهاى تابع غير ترك زبان را مجبور نميكردند كه به زبان خلقهاى ترك صحبت كنند . اغلب فئودالهاى ترك زبان ميكوشيدند به زبان فارسى سخن بگويند . گاهى خود آنها به زبان فارسى شعر ميگفتند و مكاتبه ميكردند . به اين ترتيب از طرف طبقه حاكم سلسله‌هاى فئودالهاى ترك زبان چنين قصدى وجود نداشت كه زبان تركى را به زور بخلقهاى غير ترك تحميل كنند . اصولا بايد گفت كه در خاور فئودالهاى قرون وسطى سياست تحميل قهرى زبان خلقى بر خلق ديگر وجود نداشت ، در حالى كه در مورد قبول اعتقادات

--> ( 1 ) - در اين‌باره مراجعه كنيد به : و . و . بار تولد ، كتيبه فارسى ديوار مسجد منوچه در آنى ، سنت پطربورگ 1911 ، ص 12 ، 13 . همانجا : سخنان مورخ جوينى و محمد نخجوانى نقل ميگردد ( ص 13 تبصره 1 ) . بنا بقول و . و . بار تولد « حتى در دربار مونكه خان ( 1251 - 1259 ) كارمندان ايرانى ، اويغورى ، چينى ، تبتى ، تانغوت و ديگران خدمت ميكردند تا هر خلقى بتواند فرمانها را به زبان خود دريافت دارد . اين فرمانها بنا بقول رشيد الدين بطور نفيس تنظيم ميشد و بهتر از دوران پادشاهان قبل از مغول بود و اگر آنها زنده بودندى يقين كه از نمونه‌هائى كه در زمان مغولها بوجود آمد تقليد ميكردندى ( همانجا ، ص 12 ، 13 ) .